Terapia zastępcza testosteronem (TRT) jest najważniejszym i jednocześnie najskuteczniejszym sposobem leczenia dla mężczyzn z potwierdzonym hipogonadyzmem, którego objawy obejmują m.in. spadek libido, przewlekłe zmęczenie, utratę masy mięśniowej i osteoporozę. Mimo udowodnionej skuteczności w poprawie jakości życia, TRT nie podlega refundacji w Polsce w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ). Według stanu na sierpień 2025 r., żaden lek zawierający testosteron nie jest objęty finansowaniem publicznym, co wynika z braku wniosków refundacyjnych złożonych przez producentów do Ministerstwa Zdrowia po 2017 roku.
Do listopada 2017 r. refundowany był preparat Undestor Testocaps (testosteroni undecanoas) w kapsułkach 40 mg. Po wycofaniu tego leku z listy refundacyjnej, żaden producent nie złożył wniosku o objęcie refundacją innych preparatów testosteronu, takich jak iniekcje (np. Nebido, Testosteron prolongatum) czy żele transdermalne (np. Androtop, Testavan). Wiceminister zdrowia Maciej Miłkowski w 2023 r. podkreślił, że bez inicjatywy ze strony podmiotów odpowiedzialnych (producentów), refundacja TRT nie może być rozważana. W praktyce oznacza to, że pacjenci muszą pokrywać pełne koszty terapii, które wynoszą:
-
ok. 520 zł za ampułkę Nebido (podawaną co 10–14 tygodni),
-
ok. 91–248 zł miesięcznie za żele transdermalne.
Roczny koszt leczenia waha się między 2500 a 6000 zł, w zależności od protokołu terapeutycznego.
Dostęp do diagnostyki – jak wygląda kwestia refundacji terapii hormonalnych?
Choć terapia testosteronem nie jest refundowana, diagnostyka niedoboru testosteronu może być częściowo finansowana przez NFZ. Pacjenci z objawami hipogonadyzmu mają prawo do bezpłatnych badań laboratoryjnych, w tym:
-
Testosteronu całkowitego i wolnego,
-
LH i FSH (hormonów regulujących pracę jąder),
-
TSH, FT3, FT4 (w przypadku podejrzenia zaburzeń tarczycy).
Warunkiem jest skierowanie od lekarza specjalisty (endokrynologa lub androloga). Niestety, dostęp do tych konsultacji bywa ograniczony – czas oczekiwania na wizytę w ramach NFZ często przekracza kilka miesięcy. Co istotne, lekarze rodzinni mogą zlecić bezpłatnie jedynie badanie TSH; pozostałe testy hormonalne wymagają skierowania od specjalisty.
Nowe listy refundacyjne 2025 – czy uwzględniają terapię testosteronem?
Analiza najnowszych list refundacyjnych obowiązujących od stycznia i lipca 2025 r. potwierdza, że terapia testosteronem nadal nie znalazła się w wykazie leków finansowanych publicznie 347. Ministerstwo Zdrowia skupiło się na refundacji terapii onkologicznych (np. trastuzumab derukstekan w raku piersi), chorób rzadkich (np. terapia genowa ślepoty Lebera) oraz kardiologicznych (np. rywaroksaban w migotaniu przedsionków). Wśród 41 nowych cząsteczek dodanych w lipcu 2025 r. nie ma preparatów testosteronu.
Brak refundacji TRT generuje poważne bariery ekonomiczne, szczególnie dla pacjentów przewlekle leczonych, emerytów lub osób o niskich dochodach. Wielu z nich rezygnuje z terapii lub stosuje ją nieregularnie, narażając się na progresję objawów, w tym osteoporozy, depresji i zwiększonego ryzyka sercowo-naczyniowego. W takich sytuacjach zaleca się:
Monitorowanie programów pomocowych – niektóre wojewódzkie ośrodki medyczne oferują czasowe dofinansowanie leczenia hormonalnego w ramach lokalnych inicjatyw.
Konsultację z endokrynologiem w celu optymalizacji dawkowania (np. wydłużenie odstępów między iniekcjami przy stabilnym stanie pacjenta).
Wykorzystanie badań kontrolnych na NFZ – regularne sprawdzanie hematokrytu, PSA i lipidogramu pozwala zmniejszyć koszty monitorowania terapii.
Refundacja terapii testosteronem przez NFZ – co dalej?
Terapia testosteronem pozostaje istotną luką w polskim systemie refundacji. Choć niedobór testosteronu dotyka 6–12% mężczyzn po 45. roku życia, a koszty społeczne nieleczonego hipogonadyzmu (zwiększona zapadalność na cukrzycę, zawały, złamania osteoporotyczne) są wysokie, brak inicjatywy legislacyjnej i zaangażowania producentów utrudnia zmianę status quo. Pacjenci powinni zgłaszać zapotrzebowanie na refundację TRT za pośrednictwem różnych organizacji (np. Stowarzyszenia Mężczyzn z Chorobami Prostaty „Gladiator”), co może wpłynąć na decyzje Ministerstwa Zdrowia w kolejnych cyklach aktualizacji list refundacyjnych. W kontekście rosnących nakładów na innowacyjne terapie (np. 18 nowych leków onkologicznych w 2025 r.), refundacja TRT wydaje się uzasadnionym krokiem w kierunku kompleksowej opieki nad zdrowiem mężczyzn.
Źródła:
https://www.mzdrowie.pl/leki/nie-bedzie-refundacji-hormonalnej-terapii-zastepczej-testosteronem/
3 min
